โรคไตกินไข่นกกระทาได้ไหม? กินได้แต่จำกัดจำนวนฟอง แยกตามระยะ 1–5 และฟอกไต

คำตอบสั้น ๆ: คนเป็นโรคไตกินไข่นกกระทาได้ โดยคิดง่าย ๆ ว่า ไข่นกกระทา 5 ฟอง ≈ ไข่ไก่ 1 ฟอง (โปรตีนประมาณ 6 ก. ฟอสฟอรัสประมาณ 100 มก.) ระยะ 1–2 กินได้วันละ 5 ฟอง ระยะ 3 วันละ 4–5 ฟอง ระยะ 4–5 ลดเหลือสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง ครั้งละ 3–4 ฟอง (ปรับตามผลเลือดกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร) และต้องเลี่ยงไข่นกกระทาต้มพะโล้ ไข่นกกระทาดอง และแบบกระป๋องที่โซเดียมสูง ผู้ป่วยฟอกไตกินได้มากขึ้น

ไข่นกกระทาเป็นของกินเล่นที่หาง่าย ทั้งแบบต้มเสียบไม้หน้าโรงเรียน ใส่ก๋วยเตี๋ยว ใส่ยำ และแบบพะโล้ถุงในร้านสะดวกซื้อ คนเป็นโรคไตหลายคนสงสัยว่าไข่ฟองเล็ก ๆ แบบนี้ “ปลอดภัยกว่า” ไข่ไก่หรือเปล่า คำตอบคือ ต่อน้ำหนักเท่ากัน ไข่นกกระทากับไข่ไก่ให้สารอาหารใกล้เคียงกันมาก จุดต่างอยู่ที่ขนาดฟองซึ่งทำให้คนเผลอกินเกินได้ง่าย เพราะ 10 ฟองก็ยังรู้สึกว่า “นิดเดียว” บทความนี้แปลงตัวเลข USDA ให้เป็นจำนวนฟองที่กินได้จริง แยกตามระยะโรคไต

ไข่นกกระทามีโปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัสเท่าไหร่

ไข่นกกระทา 1 ฟองหนักประมาณ 9 กรัม (ไม่รวมเปลือก) หน่วยบริโภคที่ใช้คือ 5 ฟอง (45 กรัม) ซึ่งใกล้เคียงไข่ไก่ 1 ฟองขนาดกลาง

ที่มา: USDA FoodData Central, SR Legacy FDC ID 172191 (Egg, quail, whole, fresh, raw) · ค่าต่อหน่วยบริโภคคำนวณจากค่าต่อ 100 ก. ที่น้ำหนัก 9 ก./ฟอง · ไข่ต้มมีค่าใกล้เคียงไข่ดิบ · ไข่พะโล้/ไข่ดองไม่อยู่ในตารางนี้เพราะโซเดียมขึ้นกับน้ำปรุง

เทียบกับไข่ไก่ 1 ฟอง (50 ก.) ที่ให้โปรตีนประมาณ 6.3 ก. และฟอสฟอรัส 99 มก. จะเห็นว่า ไข่นกกระทา 5 ฟอง = ไข่ไก่ 1 ฟอง แทบจะพอดี ดังนั้นกติกาเรื่องไข่ของคนเป็นไต (ดูบทความโรคไตกินไข่แดงได้ไหม) ใช้กับไข่นกกระทาได้เลย เพียงคูณจำนวนฟองด้วย 5 สิ่งที่ต่างคือไข่นกกระทาแยกไข่ขาวออกจากไข่แดงไม่สะดวก จึงไม่เหมาะกับคนที่ต้องกิน “ไข่ขาวล้วน” เพื่อคุมฟอสฟอรัส และไข่นกกระทาที่ขายทั่วไปมักมาในรูปแบบปรุงรส ซึ่งเป็นตัวเพิ่มโซเดียมตัวจริง

โรคไตแต่ละระยะกินไข่นกกระทาได้กี่ฟอง (ระยะ 1–5 และฟอกไต)

จำนวนฟองคิดจากโควตาโปรตีนต่อวันที่น้ำหนักตัว 60 กก. และถือว่าไข่นกกระทาเป็นโปรตีนหลักของมื้อนั้น (ใช้แทนไข่ไก่หรือเนื้อสัตว์ ไม่ใช่กินเพิ่ม)

แนวทางทั่วไปตาม KDOQI 2020 / KDIGO (โปรตีนต่อวันตามระยะ) ปรับตามน้ำหนักตัวและผลเลือดรายบุคคล — ตัวเลขในตารางเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับคุยกับนักกำหนดอาหาร ไม่ใช่ใบสั่งอาหาร

ถ้ามื้อนั้นมีหมู ไก่ ปลา หรือเต้าหู้อยู่แล้ว ไข่นกกระทาที่ใส่ในก๋วยเตี๋ยวหรือยำ 2–3 ฟอง ให้นับรวมเป็นโปรตีนของมื้อนั้นและลดเนื้อสัตว์ลงตามส่วน

วิธีกินไข่นกกระทาให้ปลอดภัยสำหรับคนเป็นโรคไต

• ต้มจืดดีที่สุด ไข่นกกระทาต้มสุกปอกเปลือก กินกับพริกไทยหรือน้ำจิ้มที่ทำจากเครื่องปรุงโซเดียมต่ำไม่เกินครึ่งช้อนชา
• เลี่ยงไข่นกกระทาพะโล้ ไข่ดอง และแบบกระป๋อง/ถุงพร้อมกิน น้ำพะโล้และน้ำดองดูดซึมเข้าเนื้อไข่ โซเดียมต่อฟองจึงสูงกว่าไข่ต้มจืดหลายเท่า ส่วนแบบบรรจุภัณฑ์ให้ดูโซเดียมบนฉลากก่อนทุกครั้ง
• นับเป็นฟอง อย่านับเป็นไม้ ไข่นกกระทาเสียบไม้ 1 ไม้มี 5–6 ฟอง = ไข่ไก่ 1 ฟอง กินไป 2 ไม้คือไข่ไก่ 2 ฟองแล้ว
• ระวังเมนูที่ไข่นกกระทาเป็น “ตัวประกอบ” ยำไข่นกกระทา ก๋วยเตี๋ยวใส่ไข่นกกระทา กระเพาะปลาไข่นกกระทา เมนูเหล่านี้โซเดียมสูงจากน้ำยำ น้ำซุป และเครื่องปรุง ไม่ใช่จากไข่
• ถ้าต้องคุมฟอสฟอรัสเข้ม ใช้ไข่ขาวไก่แทน เพราะไข่นกกระทาแยกส่วนไม่สะดวก ฟอสฟอรัสจากไข่แดงจึงติดมาทุกฟอง
• ดูผลเลือดตามนัดแพทย์ ถ้าฟอสฟอรัสหรือโพแทสเซียมในเลือดสูงกว่าเกณฑ์ที่แพทย์กำหนด ให้ปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนปรับจำนวนไข่เอง

ในปิ่นโตอาหารโรคไตของเรา นักกำหนดอาหารกำหนดปริมาณโปรตีนและฟอสฟอรัสต่อมื้อตามผลเลือดของแต่ละคน จึงไม่ต้องนั่งนับฟองเอง

คำถามที่พบบ่อย

ไข่นกกระทากี่ฟองเท่ากับไข่ไก่ 1 ฟอง

ประมาณ 5 ฟอง ไข่นกกระทา 1 ฟองหนักราว 9 กรัม 5 ฟองจึงประมาณ 45 กรัม ใกล้เคียงไข่ไก่ 1 ฟองขนาดกลาง (50 กรัม) และให้โปรตีน (ราว 6 กรัม) กับฟอสฟอรัส (ราว 100 มิลลิกรัม) ใกล้เคียงกันตามข้อมูล USDA

โรคไตกินไข่นกกระทาพะโล้ได้ไหม

ควรเลี่ยง น้ำพะโล้ใส่ซีอิ๊ว น้ำตาล และเกลือปริมาณมาก ไข่ที่ต้มแช่ในน้ำพะโล้จะดูดโซเดียมเข้าไป ทำให้ไข่นกกระทาพะโล้มีโซเดียมสูงกว่าไข่ต้มจืดหลายเท่า ถ้าอยากกินให้ต้มจืดแล้วจิ้มเครื่องปรุงโซเดียมต่ำเพียงเล็กน้อยแทน

ผู้ป่วยฟอกไตกินไข่นกกระทาได้ไหม

ได้ และกินได้มากกว่าระยะที่ยังไม่ฟอกไต ประมาณวันละ 5–8 ฟองแบบต้มจืด เพราะผู้ฟอกไตต้องการโปรตีน 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน หากแพทย์ให้ยาจับฟอสเฟตอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์เรื่องจำนวนฟองควบคู่กัน