โรคไตกินไข่แดงได้ไหม? กินไข่ได้วันละกี่ฟอง ได้แต่จำกัด แยกตามระยะ 1–5 และฟอกไต

คำตอบสั้น ๆ: คนเป็นโรคไตกินไข่แดงได้ ไข่ทั้งฟองวันละ 1 ฟอง เหมาะกับไตระยะ 1–3 ที่ผลเลือดปกติ ส่วนระยะ 4–5 ที่ฟอสฟอรัสในเลือดสูง ให้กินไข่แดงไม่เกิน 3–4 ฟองต่อสัปดาห์แล้วเติมโปรตีนด้วยไข่ขาวแทน เพราะฟอสฟอรัสเกือบทั้งหมดของไข่อยู่ในไข่แดง (66 มก. ต่อฟอง เทียบกับไข่ขาว 5 มก.) ผู้ป่วยฟอกไตกินไข่ขาวได้มากขึ้นถึงวันละ 3–4 ฟอง

ไข่เป็นอาหารที่ผู้ป่วยโรคไตถามถึงบ่อยที่สุดอย่างหนึ่ง เพราะราคาถูก หาง่าย ทำง่าย แต่มีความเชื่อสองขั้ว คือ “คนเป็นไตห้ามกินไข่แดงเด็ดขาด” กับ “กินไข่ได้ไม่อั้น” ความจริงอยู่ตรงกลาง ไข่แดงไม่ใช่ของต้องห้าม แต่เป็นส่วนที่ รวมฟอสฟอรัสของไข่ไว้เกือบทั้งหมด ขณะที่ไข่ขาวคือโปรตีนคุณภาพสูงที่แทบไม่มีฟอสฟอรัสเลย ถ้าเข้าใจตัวเลขสองส่วนนี้ คุณจะรู้ทันทีว่าควรกินไข่แบบไหน วันละกี่ฟอง ในระยะโรคของตัวเอง (เรามีบทความแยกเรื่องไข่ขาวสำหรับผู้ป่วยไตอยู่แล้ว บทนี้จะโฟกัสไข่ทั้งฟองและไข่แดง)

ไข่แดง ไข่ขาว ไข่ทั้งฟอง มีโปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัสเท่าไหร่

ตารางนี้คือเหตุผลทั้งหมดของบทความ ลองดูแถวฟอสฟอรัส

ที่มา: USDA FoodData Central SR Legacy — ไข่ทั้งฟอง FDC ID 171287 (Egg, whole, raw, fresh: ต่อ 100 ก. โปรตีน 12.6 ก. โซเดียม 142 โพแทสเซียม 138 ฟอสฟอรัส 198 มก.) · ไข่แดง FDC ID 172184 (Egg, yolk, raw, fresh: ต่อ 100 ก. โปรตีน 15.9 ก. โซเดียม 48 โพแทสเซียม 109 ฟอสฟอรัส 390 มก.) · ไข่ขาว FDC ID 172183 (Egg, white, raw, fresh: ต่อ 100 ก. โปรตีน 10.9 ก. โซเดียม 166 โพแทสเซียม 163 ฟอสฟอรัส 15 มก.) · ค่าต่อฟองคำนวณจากไข่ขนาดกลางประมาณ 50 ก. ราวเบอร์ 4 (แดง 17 ก. ขาว 33 ก.) ไข่เบอร์ใหญ่กว่านี้ค่าจะสูงขึ้นตามสัดส่วน · ผลรวมไข่แดง+ไข่ขาวไม่เท่ากับไข่ทั้งฟองพอดี เพราะ USDA วิเคราะห์จากตัวอย่างคนละชุด

สรุปจากตาราง: ไข่แดง 1 ฟองให้ฟอสฟอรัส 66 มก. แต่ไข่ขาว 1 ฟองให้แค่ 5 มก. ต่างกัน 13 เท่า ขณะที่โปรตีนของไข่ขาว (3.6 ก.) มากกว่าไข่แดง (2.7 ก.) ด้วยซ้ำ นี่คือเหตุผลที่นักกำหนดอาหารมักให้ผู้ป่วยไตระยะท้ายกิน “ไข่ขาว 2 ฟอง + ไข่แดง 1 ฟอง” แทนไข่ทั้งฟอง 2 ฟอง ได้โปรตีนราว 10 ก. (น้อยกว่าเล็กน้อย) แต่ฟอสฟอรัสลดลงมากกว่าครึ่ง (76 เทียบ 198 มก.) ส่วนโซเดียมและโพแทสเซียมของไข่อยู่ในระดับต่ำทั้งคู่ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องกังวล อีกเรื่องที่ถามบ่อยคือคอเลสเตอรอลในไข่แดง แนวทางปัจจุบันไม่ได้ห้ามไข่สำหรับคนทั่วไป แต่ผู้ป่วยไตที่มีไขมันในเลือดสูงร่วมด้วยควรให้แพทย์ประจำตัวกำหนดจำนวนฟองต่อสัปดาห์

โรคไตแต่ละระยะกินไข่ได้วันละกี่ฟอง (ระยะ 1–5 และฟอกไต)

จำนวนฟองในตารางคิดจากโควตาโปรตีนต่อวันของแต่ละระยะที่น้ำหนักตัว 60 กก. และถือว่าไข่เป็นโปรตีนหลักของมื้อนั้น (ถ้ามื้อนั้นมีเนื้อสัตว์อื่นด้วย ให้ลดลง)

แนวทางทั่วไปตาม KDOQI 2020 / KDIGO (โปรตีนต่อวันตามระยะ) ปรับตามน้ำหนักตัวและผลเลือดรายบุคคล — ตัวเลขในตารางเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับคุยกับนักกำหนดอาหาร ไม่ใช่ใบสั่งอาหาร

ตัวเลขเหล่านี้เป็นกรอบทั่วไป ผู้ป่วยที่น้ำหนักตัวน้อยกว่า 50 กก. หรือมีอัลบูมินในเลือดต่ำ นักกำหนดอาหารอาจปรับจำนวนฟองขึ้นหรือลงได้ตามผลเลือด

วิธีกินไข่ให้ปลอดภัยสำหรับคนเป็นโรคไต

• แยกไข่แดงออกเมื่อต้องคุมฟอสฟอรัส สูตรที่ใช้ได้จริงคือไข่ขาว 2 ฟอง + ไข่แดง 1 ฟอง ทำไข่เจียว ไข่ตุ๋น หรือไข่คน ได้โปรตีนราว 10 ก. ฟอสฟอรัสราว 76 มก. (เทียบไข่ทั้งฟอง 2 ฟอง = ฟอสฟอรัส 198 มก.)
• ต้ม ตุ๋น นึ่ง ดีกว่าเจียวน้ำมันท่วม ไข่ต้มและไข่ตุ๋นไม่ต้องใส่น้ำปลาก็อร่อย ถ้าจะปรุง ให้ใช้เครื่องปรุงโซเดียมต่ำไม่เกินครึ่งช้อนชา
• เลี่ยงไข่แปรรูป ไข่เค็ม ไข่เยี่ยวม้า ไข่พะโล้น้ำเข้ม ไข่ลูกเขยราดซอส ทั้งหมดเพิ่มโซเดียมหลายร้อยมิลลิกรัมต่อฟอง
• ระวังไข่ที่ “แฝง” ในอาหารอื่น ขนมปังไข่ คัสตาร์ด มายองเนส เบเกอรี่ ล้วนมีไข่แดงอยู่ ถ้ากินของพวกนี้ให้นับเป็นไข่แดงของวันนั้นด้วย
• ไข่ 1 ฟอง = เนื้อสัตว์ 2 ช้อนโต๊ะ ใช้แลกกันในมื้อเดียว ไม่ใช่กินเพิ่ม มื้อที่กินไข่เป็นหลักให้ลดหมู ไก่ ปลาในมื้อนั้นลง
• ดูผลเลือดฟอสฟอรัสตามนัดแพทย์ ถ้าสูงกว่าเกณฑ์ที่แพทย์กำหนด ให้ปรึกษานักกำหนดอาหารว่าควรลดไข่แดงหรือปรับโปรตีนชนิดอื่นก่อน

ในชุดปิ่นโตอาหารโรคไตของเรา เมนูไข่ขาวและเต้าหู้ไข่ขาวเป็นกลุ่มโปรตีนที่ใช้มากที่สุด เพราะคุมฟอสฟอรัสได้ดีโดยโปรตีนยังครบ นักกำหนดอาหารจะเลือกให้ตามผลเลือดของแต่ละคน

คำถามที่พบบ่อย

โรคไตกินไข่ได้วันละกี่ฟอง

ไตระยะ 1–3 ที่ผลเลือดปกติ กินไข่ทั้งฟองได้วันละ 1 ฟอง และเติมไข่ขาวได้อีก 1–2 ฟอง ส่วนระยะ 4–5 ที่ฟอสฟอรัสในเลือดสูง ควรจำกัดไข่แดงไว้ที่ 3–4 ฟองต่อสัปดาห์ และใช้ไข่ขาววันละ 2–3 ฟองเป็นโปรตีนหลักแทน ผู้ป่วยฟอกไตกินไข่ขาวได้วันละ 3–4 ฟอง

ไข่แดงมีฟอสฟอรัสเท่าไหร่ ทำไมคนเป็นไตต้องระวัง

ไข่แดง 1 ฟอง (17 กรัม) มีฟอสฟอรัสประมาณ 66 มิลลิกรัม ขณะที่ไข่ขาว 1 ฟองมีเพียง 5 มิลลิกรัม (ข้อมูล USDA FoodData Central) ฟอสฟอรัสที่สะสมในเลือดของผู้ป่วยไตระยะท้ายสัมพันธ์กับปัญหากระดูกและหลอดเลือด แพทย์จึงให้คุมฟอสฟอรัสจากอาหารเมื่อผลเลือดสูง

ผู้ป่วยฟอกไตกินไข่แดงได้ไหม

ได้ โดยทั่วไปวันละ 1 ฟองถ้าฟอสฟอรัสในเลือดคุมได้ หากแพทย์ให้ยาจับฟอสเฟตอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณไข่แดงควบคู่กัน ผู้ป่วยฟอกไตต้องการโปรตีนสูงขึ้น (1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน) ไข่ขาวจึงเป็นตัวช่วยสำคัญในการเติมโปรตีนโดยไม่เพิ่มฟอสฟอรัส