NOVA Classification — วิธีอ่านฉลากอาหาร 4 ระดับ คู่มือฉบับคนไทย (2026)

คำตอบสั้น (TL;DR)

NOVA Classification คือระบบจัดกลุ่มอาหารตาม ระดับและจุดประสงค์ของการแปรรูป พัฒนาโดย Carlos Monteiro และทีมวิจัย University of São Paulo แบ่งเป็น 4 กลุ่ม: Group 1 (อาหารสด/แปรรูปน้อย), Group 2 (เครื่องปรุงในครัวเรือน), Group 3 (อาหารแปรรูปที่มีส่วนประกอบไม่ซับซ้อน), Group 4 (Ultra-Processed Food — ใช้สารเติมแต่งอุตสาหกรรม) ระบบ NOVA ถูกอ้างอิงใน WHO, PAHO, FAO และงานวิจัย BMJ 2024 ว่าเป็นมาตรฐานสากลสำหรับการประเมินคุณภาพอาหารในยุคอาหารแปรรูป — เรียนรู้ NOVA = อ่านฉลากเป็น = เลือกอาหารได้แม่นขึ้น

ทำไมต้องมี NOVA — ระบบเดิมไม่พอ

ก่อนหน้าที่ NOVA จะเกิดขึ้นในปี 2009 การจัดกลุ่มอาหารในงานสาธารณสุขมักใช้ “กลุ่มสารอาหาร” (โปรตีน แป้ง ไขมัน) หรือ “กลุ่มอาหาร” (ธัญพืช เนื้อสัตว์ ผัก) — ซึ่งบอกได้ดีในยุคที่คนกินอาหารทำเอง

แต่ในยุคปัจจุบัน เมื่ออาหารส่วนใหญ่ในซูเปอร์มาร์เก็ตคือ ผลผลิตอุตสาหกรรมที่มีสารเติมแต่งนับสิบชนิด ระบบเดิมไม่สามารถแยกความแตกต่างระหว่าง “ปลาทูย่าง” กับ “นักเก็ตปลาแช่แข็ง” ได้ ทั้งที่ทั้งคู่เป็น “โปรตีนจากปลา” เหมือนกันบนฉลากสารอาหาร

Monteiro และทีมของเขา เสนอว่าสิ่งที่สำคัญไม่แพ้สารอาหารคือ “อาหารถูกทำอะไรมาก่อนจะมาถึงจาน” จึงเกิดเป็นระบบ NOVA ซึ่งปัจจุบันถูกใช้ใน:

• คู่มืออาหารแห่งชาติบราซิล (Dietary Guidelines for the Brazilian Population)
• รายงาน PAHO (Pan American Health Organization) ว่าด้วย UPF
• อ้างอิงใน WHO และ FAO สำหรับนโยบายสุขภาพ
• งานวิจัยเชิงประชากรทั่วโลก รวมถึง umbrella review ของ BMJ 2024

NOVA 4 กลุ่ม — ตารางเปรียบเทียบครบ

หลักการจำ 3 ข้อ:

1. Group 1 = ถ้าปอก/เปิดแล้วกินได้เลย
2. Group 2 = เป็น “ส่วนผสม” ไม่ใช่ “อาหารสำเร็จ”
3. Group 4 = มีส่วนผสมที่ต้องพึ่งโรงงาน (อิมัลซิไฟเออร์, สีสังเคราะห์, HVP, โปรตีนไฮโดรไลซ์)

ถ้าอาหารอยู่ ระหว่าง Group 3 กับ 4 ให้ดูที่ จำนวนส่วนผสม: ถ้าเกิน 5 รายการและมีชื่อ “เคมี” มากกว่า “อาหาร” = มีแนวโน้มเป็น Group 4

วิธีใช้ NOVA อ่านฉลากในซูเปอร์มาร์เก็ตไทย

สมมติคุณหยิบขนมปังซอง 2 ยี่ห้อในเทสโก้/ท็อปส์ มาเทียบกัน:

ยี่ห้อ A (ฉลาก):

แป้งสาลีโฮลวีท, น้ำ, ยีสต์, เกลือ, น้ำมันมะกอก

ยี่ห้อ B (ฉลาก):

Enriched Wheat Flour, น้ำ, High-Fructose Corn Syrup, Yeast, Soy Lecithin, Mono- and Diglycerides, Calcium Propionate, DATEM, Potassium Bromate, Artificial Flavor, Caramel Color

วิเคราะห์ NOVA:

• A = Group 3 (Processed Food) — ส่วนผสมทุกตัวเป็นอาหารที่ครัวบ้านรู้จัก
• B = Group 4 (UPF) — มี HFCS, lecithin, mono-diglycerides, DATEM, artificial flavor = สารเติมแต่งอุตสาหกรรม

ความแตกต่างบนฉลากโภชนาการ (Nutrition Facts) อาจดูใกล้เคียงกัน — แคลพอๆ กัน โปรตีนพอๆ กัน แต่ คุณภาพอาหารต่างกันคนละโลก

5 Signals บอกว่าเป็น UPF (Group 4)

1. ส่วนผสมเกิน 5 รายการ และมีชื่อเคมี
2. มี น้ำเชื่อมข้าวโพดฟรุกโตสสูง (HFCS) หรือน้ำตาลอินเวิร์ต
3. มี อิมัลซิไฟเออร์ (lecithin, polysorbate, mono-diglycerides)
4. มี กลิ่น/สีสังเคราะห์ (artificial flavor/color, caramel color)
5. มี โปรตีนสกัด (whey protein isolate, soy protein isolate, HVP)

ถ้าเจอ อย่างน้อย 2 จาก 5 signals → ถือว่าเป็น UPF

อาหารไทยที่หลายคน “เข้าใจผิด” ว่าดี แต่จริงๆ Group 4

• น้ำเต้าหู้ UHT กล่อง ที่เติมน้ำตาลและสารคงตัว (น้ำเต้าหู้สดจากเจ้าประจำ = Group 3)
• โยเกิร์ตรสผลไม้สีสด ที่ใส่ gelatin + flavoring (โยเกิร์ตธรรมชาติ = Group 1)
• น้ำผักผลไม้คั้นสดในขวดขาย 7-11 ที่ผ่าน HPP + ใส่ asorbic acid จำนวนมาก
• “Healthy granola bar” ที่ใส่ glucose syrup + soy protein isolate
• ไส้กรอกไก่ “เพื่อสุขภาพ” — ยังเป็น UPF เพราะใช้สารยึดและสารคงตัว
• ซีเรียลธัญพืช “low fat” — low fat ไม่ได้แปลว่า Non-UPF
• ผงโกโก้สำเร็จ 3-in-1 (โกโก้แท้ Group 2, แบบ 3-in-1 Group 4)
• นมสูตรอัลมอนด์/โอ๊ต แบรนด์ใหญ่ ที่ใส่ carrageenan + flavor + sugar

บทเรียน: ฉลากหน้าซองที่บอก “low sugar”, “organic”, “natural” ไม่ได้เท่ากับ Non-UPF — ต้อง อ่านรายการส่วนผสมเท่านั้น

G&O Products อยู่ใน Group ไหน

Green & Organic ตั้งใจออกแบบผลิตภัณฑ์ให้อยู่ใน Group 2 และ Group 3 ไม่ใช่ Group 4:

เครื่องปรุง (Group 2): เป็น “ส่วนผสมในการปรุงอาหาร” เช่น น้ำปลา ซีอิ๊วขาว ผงปรุงรสคลีน — ใช้การหมักธรรมชาติ + ลดโซเดียมโดย สูตรไม่เติมโพแทสเซียม และ ไม่ใช้ผงชูรส ต่างจากผลิตภัณฑ์ mass-market ที่มักจะมี MSG, HVP และสารปรุงกลิ่นสังเคราะห์

ขนม (Group 3): เช่น ทองม้วนไข่ขาว คุกกี้ไข่ขาว ข้าวเม่าปรุงรส — ใช้ส่วนผสมพื้นฐาน + น้ำตาลทรายแดงแทนน้ำตาลอินเวิร์ต ไม่ใส่สารกันบูด และผลิตในโรงงานที่ผ่าน HACCP · GHP · FSSC 22000 · BRCS

หลักการ: ถ้าอ่านฉลากแล้วคุณ รู้จักและออกเสียงส่วนผสมได้ทุกตัว = มีแนวโน้มสูงว่าไม่ใช่ UPF

การใช้ NOVA ในชีวิตประจำวัน — Workflow 3 ขั้น

ขั้น 1: Pre-shopping — เตรียม “Shopping Lens”

ก่อนไปซื้อของ จำ 2 คำถามไว้ในหัว:

1. “อาหารนี้อยู่ NOVA Group ไหน?”
2. “ถ้า Group 4 — มีทางเลือก Group 1–3 ไหม?”

ขั้น 2: In-store — อ่าน “รายการส่วนผสม” ก่อน Nutrition Facts

คนส่วนใหญ่ดู “แคล” ก่อน — แต่แคลเท่ากันไม่ได้แปลว่าคุณภาพเท่ากัน ให้ใช้ 5 Signals UPF เช็คก่อนเสมอ

ขั้น 3: Post-shopping — Audit ตะกร้า

ก่อนจ่ายเงิน ลองตรวจตะกร้า: มีอาหาร Group 4 กี่ชิ้น / ทั้งหมดกี่ชิ้น? เป้าหมายที่ทำได้จริงคือ Group 4 ≤ 20% ของของที่ซื้อ

NOVA vs. Dietary Guidelines ไทย — ต่างกันยังไง

ประเทศไทยมี “โภชนบัญญัติ 9 ประการ” ของกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งเน้น “กินให้ครบ 5 หมู่ + กินแต่พอดี” — ดีสำหรับใช้เป็นกรอบโภชนาการพื้นฐาน

แต่ NOVA เสริมตรงที่ แนะนำวิธี “คัดกรองอาหารในยุคอุตสาหกรรม” ซึ่งโภชนบัญญัติไม่ได้พูดถึงเจาะจง

การใช้คู่กัน: ใช้โภชนบัญญัติตัดสินใจ “กินอะไรบ้าง” และใช้ NOVA ตัดสินใจ “กินแบบไหน” (ทำเอง/แปรรูปน้อย/UPF) — เมื่อใช้คู่กัน จะได้กรอบที่ครบทั้ง “โครงสร้างสารอาหาร” และ “คุณภาพแหล่งที่มา”

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: NOVA ใช้ประเมินอาหารไทยได้จริงไหม เพราะพัฒนาในบราซิล?
A: ได้ NOVA เป็นระบบสากล ไม่ได้ผูกกับอาหารเฉพาะประเทศ — เพราะจัดกลุ่มตาม “ระดับการแปรรูป” ไม่ใช่ “ประเภทอาหาร” งานวิจัย UPF ในเอเชีย (ญี่ปุ่น เกาหลี มาเลเซีย) ใช้ NOVA เป็นกรอบมาตรฐานแล้ว

Q2: แล้วถ้าอาหารไทยอย่างแจ่วบอง น้ำพริก — เป็น Group ไหน?
A: ขึ้นกับ “วิธีทำ” น้ำพริกโฮมเมดจากครัวบ้าน (พริก กระเทียม กะปิ น้ำตาล) = Group 3 แต่น้ำพริกอุตสาหกรรมที่ใส่ MSG + สารกันบูด + สีสังเคราะห์ = Group 4

Q3: อาหารแช่แข็งทุกชนิดเป็น UPF หรือเปล่า?
A: ไม่ — ผักแช่แข็ง/ปลาแช่แข็งที่ไม่ใส่สิ่งอื่นยังเป็น Group 1 อาหารสำเร็จแช่แข็ง (ข้าวกล่องแช่แข็ง) ขึ้นกับส่วนผสม ถ้าเป็นโปรตีนจริง+ข้าว+ผัก ปรุงรสพื้นฐาน = Group 3 ถ้ามีสารเติมแต่ง = Group 4

Q4: นมพาสเจอร์ไรซ์กับนม UHT — Group ต่างกันไหม?
A: ทั้งคู่เป็น Group 1 ตราบที่ไม่เติมน้ำตาล/กลิ่น/สี — การพาสเจอร์ไรซ์และ UHT คือ “minimal processing” ไม่ได้ทำให้เป็น UPF

Q5: ฉลากเขียน “natural flavor” จัดเป็น UPF ไหม?
A: ใช่ในเกณฑ์ NOVA — แม้ natural flavor จะมาจากแหล่งธรรมชาติ แต่กระบวนการสกัดและเติมเข้าไปทำให้เข้าข่าย “สารเติมแต่งอุตสาหกรรม”

Q6: ทำไมฉลากไทยไม่ใช้ NOVA?
A: NOVA ยังไม่เป็น “ฉลากบังคับ” ในประเทศใดๆ (รวมบราซิล) แต่ถูกใช้ใน Dietary Guidelines และการสื่อสารสาธารณสุข — ผู้บริโภคต้องใช้ NOVA เป็น “กรอบคิดส่วนตัว” ในการอ่านฉลาก

กินคลีนไม่ต้องเดา — ให้นักโภชนาการช่วยวางแผน

Green & Organic ใช้แนวทาง Nutrition-First: Non-UPF (NOVA Group 1–3) + ลดโซเดียม 20–91% + ไม่มี MSG พัฒนาโดยทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ

ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด เปิดทุกวัน 09:00–21:00

👉 ดูสินค้าและสั่งซื้อ
👉 ปรึกษาโภชนาการฟรี
📞 LINE: @greenandorganic | โทร: 095-939-5199

บทความที่เกี่ยวข้อง: Ultra-Processed Food คืออะไร — 20 อาหารที่ควรเลี่ยง

แหล่งอ้างอิงหลัก:

• Monteiro CA et al. (2019). Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. Public Health Nutrition, 22(5), 936–941.
• Monteiro CA et al. (2018). The UN Decade of Nutrition, the NOVA food classification and the trouble with ultra-processing. Public Health Nutrition, 21(1), 5–17.
• PAHO (2019). Ultra-processed food and drink products in Latin America.
• Dietary Guidelines for the Brazilian Population (2014).

🔗 อ่านเพิ่มเติม — Clean Food Delivery Guide

• 🎯 อาหารคลีน Delivery 2026 — เลือกเจ้าไหนดี? (Pillar Guide)
• เมนูไทย 200+ — กระเพรา ไข่พะโล้
• อาหารคลีน vs อาหารลดน้ำหนัก